Stad-te-Voet

Wandelen of te-voet-gaan is populair. Steeds meer mensen wandelen regelmatig grote of kleine afstanden. Het is gezond: goed voor lichaam en geest. En je leert je omgeving op een andere manier kennen. Stad-te-Voet® is een manier om dicht bij huis te kunnen wandelen. Op deze site wordt dit verder uitgelegd.

 

Een ommetje in eigen omgeving

Wandelen is heel lang geassocieerd met lopen in bos of natuurgebied. Maar steeds vaker wordt het belang ingezien van wandelen in de eigen omgeving. Gewoon een ommetje maken, of een afstand in het stedelijk gebied te voet overbruggen. Als dat op een aantrekkelijke manier kan, is dat ook heel aangenaam. In het overheidsbeleid wordt veel gesproken over “recreatieve verbindingen tussen de stad en het aangrenzende landelijk gebied”. Dit beleidsvoornemen ligt in het verlengde van Groen in en om de stad, een ander speerpunt van de rijksoverheid (ILG, ISV2, Grote Stedenbeleid).

Wandellijnen

Het Wandelplatform heeft een idee ontwikkeld waarmee dit beleidspunt concreet handen en (vooral) voeten kan krijgen: “Stad-te-Voet”. In Stad-te-Voet® worden in een stad wandellijnen ontwikkeld die mensen in staat stellen vanuit een logisch centrum naar buiten te gaan. En andersom: vanuit logische startpunten buiten de stad mensen de stad in leiden.
Samen vormen de wandellijnen een netwerk. De routes zijn eenvoudig bewegwijzerd. Een eenvoudig kaartje en een beschrijving zijn te vinden op een website, zodat iedereen – liefst gratis – over alle benodigde informatie kan beschikken.

Logisch centrum

Iedere uitwerking is maatwerk. Wat het logische centrum is, zal dus per stad verschillen. In Utrecht, waar het idee al is uitgewerkt, is het hele middeleeuwse centrum als centrum gezien; daar starten de wandellijnen vanaf een van de bruggen over de singel die de binnenstad omsluit. In andere steden zal het soms de centrale markt zijn, het plein bij de grote kerk of het station.

Naar buiten

Ook de begin- en eindpunten buiten de stad zijn ‘logische punten’. In veel gevallen zijn het  openbaar-voervoerspunten als stations, (eind-)halten van tram, sneltram, metro of bus. De wandelaar die vanuit de stad naar buiten gelopen is, kan vanaf daar met het openbaar vervoer weer terug. Maar ook andersom is aantrekkelijk: met het OV naar buiten en te voet de stad in. Omdat deze ov-punten dikwijls over parkeerplaatsen beschikken, kan er ook op een andere manier gebruik van worden gemaakt. “Buiten” hoeft dus niet al te letterlijk worden opgevat; soms voert de wandellijn via ‘buiten’ weer een buitenwijk of dorp in.

Routes

Omdat Stad-te-Voet stad en ommeland wil verbinden, zijn de meeste routes lijnwandelingen, van A naar B. In de meeste gevallen tussen de 5 en 15 km, een tot drie uur lopen. Via dwarsverbindingen is het ook wel mogelijk een soort ommetje te lopen, maar daarvoor moet de wandelaar iets meer moeite doen: de mogelijkheden zelf koppelen.
De routes zijn zo getraceerd dat ze aantrekkelijk te lopen zijn, veilig en zo mogelijk los van overig verkeer. Er wordt gebruik gemaakt van reeds bestaande paden, groenstroken, parken, wandelallees, maar ook wel van sluip-door-mogelijkheden als dit schakels zijn in een goede route. Zo mogelijk worden ook passages benut die daarvoor niet openbaar toegankelijk waren: boerenlandpaden, doorgangen op sportterreinen, volkstuincomplexen e.d.

Bewegwijzerd

Om ontspannen te kunnen lopen is het prettig als de route bewegwijzerd is. Dat mag een eenvoudige markering zijn, maar het moet wel  goed gebeuren. Het Wandelplatform organiseert dit op dezelfde wijze als waarop de markering van de lange-afstand-wandelpaden georganiseerd is, met werkgroepen van vrijwilligers. In het voorbeeld Utrecht is daarbij gebruik gemaakt van gekleurde pijlen: ieder route een eigen kleur. Zie aldaar: www.utrechttevoet.nl 

Website

Publicatie van de routes, kaartjes en beschrijvingen op internet heeft als voordeel dat de gegevens makkelijk actueel gehouden kunnen worden. Kleine wijzigingen worden betrekkelijk makkelijk aangepast. De gebruiker kan ieder moment uitprinten wat hem of haar uitkomt en hoeft niet per se een gidsje te kopen. De drempel om er kennis van te nemen is laag. Als de website bekend is tenminste. Bij iedere nieuwe toepassing van het concept zal de bekendheid toenemen, want de websites gaan naar elkaar verwijzen.  

Doelgroep

De eerste doelgroep zijn de bewoners van de stad die gezond genoeg zijn om een eindje te lopen. En dat zijn gelukkig nog steeds de meeste mensen. Wel is soms een gedrags­verandering nodig, en enige oefening en ervaring om ook te merken dat lopen leuk is. Want het is heel aangenaam om op eigen kracht een afstand te overbruggen. De inspanning van een wandelaar is een heel gewone menselijke inspanning, die iedereen van nature heel goed kan. Samen lopen maakt het makkelijker en leuker – en je spreekt nog eens iemand.
Vervolgens kunnen ook recreanten, toeristen en wandelaars van divers pluimage tot de doelgroep gerekend worden.

Effecten

Ontwikkeling van het concept Stad-te-Voet maakt in de plaats waar het wordt toegepast verschillende dingen duidelijk:

• Je kunt op een aantrekkelijke manier te voet de stad in en uit
• Dit heeft verschillende functies: verkeer, recreatie, gezondheid, etc.
  
• je hoeft niet per auto naar het bos voor een wandelingetje; scheelt energie en vervuiling
  
• Er zijn knelpunten, deze behoeven een oplossing.
  
• Bij alle ruimtelijke ordening, inclusief 'Groen in en om de stad', moeten wandellijnen worden ingepland.
  
• Het is een noodzakelijke schakel tussen de voetgangersverbindingen in de stad en de wandelnetwerken buiten de stad

Resultaten tot 2008

De enige plaats waar het concept goed is uitgewerkt is tot nu toe de stad Utrecht; zie www.utrechttevoet.nl. Zonder dure promotiecampagnes is het hier bijna vanzelf gaan ‘lopen’. Medio 2007 werden de routes (er zijn er 13) gemiddeld 300 tot 400 keer per afzonderlijke route per maand gedownload. Wie in Utrecht de routes kent en zijn ogen de kost geeft ziet de gebruikers ook regelmatig lopen; observaties van terreinbeheerders bevestigen dat beeld.

Ook in andere steden?

Het Wandelplatform is graag bereid met bestuurders in andere steden te bezien of het concept ook daar kan worden toegepast. Vaak hoeft het wiel niet helemaal opnieuw te worden uitgevonden, en zij er al bestaande of logische looproutes. Het gaat er dan vooral om een aantrekkelijk samenhangend geheel te ontwikkelen, en het totaal ook uit te werken in alle details. Want de totale uitstraling staat of valt bij zorgvuldige uitvoering, met oog voor het detail, waarbij het perspectief van de echte wandelaar wezenlijk van belang is.